Zdrowe oddychanie, prawidłowa pozycja spoczynkowa języka oraz właściwy wzorzec połykania to fundamenty, które wpływają nie tylko na mowę, ale także na rozwój twarzy, jakość snu, postawę ciała i ogólny dobrostan. Kiedy te funkcje są zaburzone, mogą pojawić się trudności, które nie miną samoistnie – wymagają wsparcia odpowiednio wykwalifikowanego specjalisty.
Czym jest terapia miofunkcjonalna?
Terapia miofunkcjonalna to program ćwiczeń ukierunkowanych na poprawę pracy mięśni twarzy, jamy ustnej i języka. Celem terapii jest usprawnienie funkcji związanych z:
- mową,
- połykaniem,
- oddychaniem.
Badania sugerują, że terapia miofunkcjonalna może być skuteczna również w leczeniu zaburzeń oddychania podczas snu, takich jak głośne chrapanie czy bezdech senny, wynikających z ograniczonego przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe.
Do kogo skierowana jest terapia miofunkcjonalna?
Terapia miofunkcjonalna jest przeznaczona zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Najczęstsze wskazania obejmują:
- problemy z połykaniem spowodowane operacjami, chorobami neurologicznymi, udarem lub nowotworem.
- anomalie w ustawieniu zębów w połączeniu z nieprawidłowym wzorcem połykania,
- zaburzenia artykulacji w powiązaniu z nieprawidłowym wzorcem połykania,
- oddychanie przez usta, chrapanie,
- dolegliwości stawu skroniowo-żuchwowego, bóle głowy i twarzy,
- problemy z dziąsłami i utrzymaniem protezy zębowej,
- planowaną operację szczęki,
Cele terapii miofunkcjonalnej
Ćwiczenia w terapii miofunkcjonalnej mają na celu:
- poprawę funkcji mięśni ustno-twarzowych,
- naukę prawidłowego wzorca oddychania i połykania,
- korekcję postawy i asymetrii ciała,
- wsparcie w leczeniu seplenienia przyzębowego, międzyzębowego i bocznego.
Terapia obejmuje:
- serię ćwiczeń mięśni twarzy, języka, warg i żuchwy,
- trening kontroli połykania, oddychania i prawidłowej pozycji języka,
- naukę oddychania przez nos zamiast przez usta.
Można ją porównać do fizjoterapii dla twarzy i jamy ustnej, zmieniającej nieprawidłowe nawyki ruchowe i wspierającej zdrowie biologiczne.
Autorką programu Terapii Miofunkcjonalnej MFT 4-99 sTArs jest Anita M. Kittel, która jest niemiecką logopedką, która od początku lat 1980 zajmuje się zaburzeniami miofunkcjonalnymi i opracowaniem własnej koncepcji terapii ukierunkowanej na funkcje mięśni twarzy, języka i struktury orofacjalnej.
Dlaczego terapia miofunkcjonalna jest kluczowa w logopedii?
Wielu rodziców zadaje sobie pytanie – dlaczego logopeda zamiast skupić się na nauce głosek pracuje z dzieckiem nad oddychaniem i połykaniem? Odpowiedź jest bardzo prosta – bez poprawy tych funkcji nie osiągniemy poprawy w zakresie wymowy lub osiągniemy niewielkie, krótkotrwałe efekty. Nieprawidłowości w zakresie pozycji spoczynkowej języka, oddychania torem ustnym i niewłaściwego wzorca połykania mogą sięgać znacznie dalej niż nieprawidłowa wymowa głosek. Konsekwencjami nieleczonych zaburzeń w tym obszarze mogą być:
- Oddychanie ustami i niskie położenie języka w spoczynku mogą zaburzać harmonijny rozwój kości twarzy, prowadząc do wydłużonej twarzy, cofniętej żuchwy, wąskiego podniebienia i wad zgryzu, takich jak zgryz otwarty, tyłozgryz.
Język, który nie spoczywa na podniebieniu, nie pełni swojej roli „naturalnego aparatu ortodontycznego”, co może sprzyjać niestabilności zgryzu i problemom ortodontycznym. - Oddychanie ustami może prowadzić do chrapania oraz zwiększać ryzyko zaburzeń oddychania podczas snu, w tym bezdechu sennego. Niewłaściwy wypoczynek i obniżona jakość snu mogą skutkować trudnościami z koncentracją, zmęczeniem, problemami z zachowaniem i ogólną wydajnością w ciągu dnia.
- Utrzymywanie otwartych ust i oddychanie ustami wpływa na suchość błon śluzowych, co może zwiększać podatność na infekcje dróg oddechowych lub stan zapalny jamy ustnej. Nieprawidłowe ustawienie języka i warg utrudnia higienę jamy ustnej, co może sprzyjać próchnicy i chorobom przyzębia.
- Oddychanie ustami i niskie ustawienie języka często wiążą się z kompensacyjnymi zmianami postawy, takimi jak wysunięcie głowy do przodu lub napięcie mięśni szyi i barków.
Zaburzenia miofunkcjonalne mogą wpływać na wiele obszarów funkcjonowania, od mowy, przez sen i zgryz, aż po postawę ciała. Dobra wiadomość jest taka, że dzięki odpowiednio dobranej terapii można skutecznie przywrócić prawidłowe wzorce ruchowe i funkcjonalne.
Kiedy warto umówić się na konsultację logopedyczną w Pszczynie?
Jeśli zauważasz u siebie lub swojego dziecka:
- oddychanie ustami,
- seplenienie,
- trudności z połykaniem,
- częste infekcje,
- wady zgryzu lub chrapanie,
warto jak najszybciej umówić się na konsultację logopedyczną w Progres Pszczyna.
Logopeda w Pszczynie może pomóc zrozumieć źródło trudności, zaproponować odpowiednie metody wsparcia oraz wskazać, jak rodzice mogą wspierać dziecko. Wczesna diagnoza i odpowiednia terapia pozwalają uniknąć długofalowych konsekwencji i znacznie poprawiają jakość życia.
Jeśli jesteś zainteresowany, zapraszamy do kontaktu.
Artykuł napisała: mgr Magdalena Misztal Logopeda, Oligofrenopedagog, Surdopedagog, Terapeuta Ręki, Terapeuta TUS